Hərbi gəmilərin inşasına başlanılır

Azərbaycanın Beynəlxalq Hərbi Oyunlarda çıxışı, son dövrlərdə gördüyü iş, gələcək planları və digər məsələlər barədə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı vəzifəsini icra edən, Qərərgah rəisi, 1-ci dərəcəli kapitan Şahin Məmmədov jurnalist Mirşahin Ağayevə eksklüziv müsahibə verib.
Vətəninfo.az ANS PRESS-ə istinadla həmin müsahibəni təqdim edir.
- Cənab komandan, ilk sualım Beynəlxalq Hərbi Oyunlar ilə bağlıdır. Bu hərbi oyunlarda Azərbaycan dənizçilərinin iştirakı və nəticələri barədə nə deyə bilərsiniz?

- Rusiya Federasiyasının təşəbbüsü ilə 2015-ci ilin hazırlıq planına uyğun olaraq, Azərbaycan hərbi dənizçiləri Beynəlxalq Hərbi Oyunlar çərçivəsində Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində keçirilən hərbi oyunlara qatılıblar. O tədbirlərdən biri sırf dənizçilərlə bağlı olan "Xəzər Dənizi – 2015” müsabiqəsi Xəzər dənizi hövzəsində keçirilib. Bu, Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının Mahaçqala şəhərinin akvatoriyasında keçirilən hərbi oyunlar idi. Azərbaycan Respublikası Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 2 gözətçi gəmisi və bir xilasedici yedəyi bu oyunlara qatılıb. Ekipajın hazırlığı qısa müddət ərzində tam başa çatıb, gəmilər texniki cəhətdən tam təmir olunaraq bu oyunlara hazırlanıblar. Bu günə olan və davamlı gələn məlumatlara əsasən, bizim dənizçilərimiz Rusiya və Qazaxıstan dənizçiləri ilə birlikdə yüksək nəticə əldə ediblər. Gəmilərimiz bu oyunlarda əsasən dəniz hazırlığı üzrə bilik və bacarığını nümayiş etdirib, həmçinin hərbi idman oyunlarına qatılıb. Hərbçilərimiz əsasən dənizçilərlə bağlı olan kəndirdartma, ağırlıq qaldırma, dəniz hədəflərini dəfetmə yarışlarında gücünü sınayıblar. Həmçinin hərbi dənizçilərimiz orada digər dövlətlərin - Rusiya, Qazaxıstan və Çin dəniz piyada qoşunlarının nümayəndələri ilə futbol, voleybol yarışlarında iştirak ediblər.
Bu günə olan nəticələr bizi qane edir. Çünki, bu, bizim mötəbər tədbirdə ilk iştirakımızdır. Hərbçilərimiz həm dəniz təcrübəsinə, həm atışların yerinə yetririlməsinə, həm də idman yarışlarında çox yaxşı, bizi qaneedəcək nəticələr göstəriblər. Biz inanırıq ki, gələcəkdə dənizçilərimiz bundan da yaxşı nəticələr əldə edəcəklər. Çünki hər işin ilki ağır olur. Gələcəkdə biz onlardan daha böyük uğurlar gözləyirik.
Bizim dənizçilərimiz həqiqətən Azərbaycanın Hərbi Dəniz Qüvvələrinin başını uca ediblər. Mən gündəlik olaraq keçirilən tədbirlərlə bağlı məlumat alıram. Bu gün onlar iki tədbirə qatılıb və yüksək nəticə göstəriblər. Rusiyadan sonra ikinci yeri tutublar. Bu, bizim üçün böyük nailiyyətdir.


Şahin Məmmədov - Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı vəzifəsini icra edən


- Sizi bu münasibətlə təbrik edirik. Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı vəzifəsini icra edən şəxs kimi deyə bilərsinizmi, Azərbayacnın Hərbi Dəniz Qüvvələri Xəzərdə istənilən təcavüzün, müdaxilənin qarşısını almağa qadirdirmi? Yəni bizim cənubda və şimalda çox güclü dəniz qüvvələri olan qonşularımızın qarşısına çıxa biləcək gücümüz varmı?

- Hərbi Dəniz Qüvvələrindən danışanda təkcə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin güc strukturu olan, yəni qoşun növü olan Hərbi Dəniz Qüvvələrindən söz açmaqla məsələni bitmiş hesab etmək olmaz. İndi Xəzər dənizində Azərbaycanın hərbi, siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının qorunmasından ötrü həm Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmiləri, birləşmələri, eləcə də Dövlət Sərhəd Xidmətinin sahil mühafizəsinin gəmi və birləşmələri var.
Bundan əlavə, Azərbaycan Respublikası Dəniz Təhlükəsizliyi Strategiyasına cəlb olunmuş digər qurumların bu cür strukturları Xəzərdə dənizin təhlükəsizliyi baxımından tədbirlərə cəlb olunub. Azərbaycan Preziudenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin 2013-cü il sentyabrın 11-də imzaladığı Azərbayacan Respublikası Dəniz Təhlükəsizliyi Strategiyasının tələblərinə uyğun olaraq, bütün bu qurumlar bu gün Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda qarşıda duran bütün tapşırıqların yerinə yetirilməsi üçün bir-biri ilə sıx əməkdaşlıq edirlər. Bu gün tam əminliklə demək istəyirəm ki, bütün bu qurumların birgə səyi nəticəsində Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda tam əmin-amanlıqdır və qarşıya qoyulmuş bütün tapşırıqlar həll edilir.
Bildiyiniz kimi, Xəzər dənizinin Azərbaycana məxsus olan sektorunda neft və qaz infrastrukturu yerləşir. Bunların təhlükəsizliyi qarşıda qoyulan ən əsas tapşırıqlardan biridir. Böyük həcmdə investisiya qoyulmuş dəniz neft-qaz plotformalarının, sahilə qədər gətirilən neft-qaz ixrac boru kəmərlərinin mühafizəsi, həmçinin 5 Xəzəryanı ölkə olduğu üçün onların arasında Şimal-Cənub və Şərq-Qərb dəhlizi üzrə hərəkət edən mülki gəmilərin təhlükəsizliyinin qorunması kimi tapşırıqlar sadaladığım strukturların üzərinə düşür.


Hərbi Oyunlarda iştirak edən gəmilərimiz
Hər il döyüş hazırlığı proqramı tərtib olunur, icra edilir. İndi tam əminliklə söyləyə bilərik ki, il ərzində qazandığımız bilik-bacarıq son nəticədə qarşımıza qoyulan tapşırıqların həlli üçün gərəkli olur və bu tapşırıqların həllinə nail oluruq. Sadəcə, onu demək istəyirəm ki, indi hansısa vəziyyəti qiymətləndirdikdə, qarşımızda olan qüvvələri aciz və yaxud imkansız kimi dəyərləndirməməliyik. Biz hər zaman onların daha güclü tərəflərini fikirləşməliyik ki, risk və təhdid yarandıqda onlara qarşı layiqli cavab verə bilək. Ona görə də biz qazandığımız nailiyyətlərlə işimizi bitmiş hesab etmirik. Hərbi Dəniz Qüvvələrin ekspertlər qrupu, həmçinin Müdafiə Nazirliyinin komandanlığı gəmilərimizin yeni avadanlıqla, silahlarla təchiz olunmasını, gəmilərin təmir olunaraq sıraya qoyulmasını və gələcəkdə yeni gəmilərin inşasını hər zaman diqqət mərkəzində saxlayır. Gələcəkdə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmilər bazasının, heyətinin müasirləşdirilməsi, təkmilləşdirilməsi, yeni avadanlıqla təminatı sahəsində müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. İnanıram ki, yaxın gələcəkdə bizim Hərbi Dəniz Qüvvələrimizin tərkibində müasir tələblərə cavab verən, üzərində güclü silahlara malik, yüksək nonotexnologiyalarla hazırlanmış radio-texniki silahlarla təchiz olunmuş gəmilərimizin olması gözlənilir. Bu, yaxın gələcəyin işidir. Bunun üçün dövlət tərəfindən Hərbi Dəniz Qüvvələrinə böyük diqqət və qayğı göstərilir.

- Vaxtilə ulu öndər Heydər Əliyev deyirdi ki, Xəzərin sülh dənizi olmalıdır. Xəzryanı dövlətləri militarizasiyadan uzaq olmağa çağırırdı. Amma indi görünən odur ki, Xəzr dənizində qreyser, dostluq səfərləri adı ilə müxtəlif təlimlər keçirilir, sanki güc nümayiş olunur. Ümumiyyətlə, Allah eləməsin, sabah istənilən qonşu tərəfindən təhlükə yaranarsa, ona cavab verməyə gücümüz varmı?

- Bizim gəmilərimiz də dostluq səfərləri edirlər. Rusiyanın Xəzərdəki limanlarına 3 dostluq səfərimiz olub. Onların da gəmiləri 3 dəfə Bakı buxtasında olub. Gəmilərin gəlib-getməsi dövlət səviyyəsində rfeallaşdırılır. Rusiya gəmiləri həm Qazaxıstanın, həm Türkmənistanın, həm də İranın hərbi limanlarında olub. Həmçinin bizim limanda da 3 dəfə olublar. Türkmənistan və İran gəmilərinin bizim limanlara daxil olması hələ qeydə alınmayıb. Biz tam dəstəkləyirik ki, Xəzər dənizi sülh, dostluq, əmin-amanlıq dənizi olmalıdır. Ümumiyyətlə, Xəzər dənizi çox böyük su hövzəsi deyil. Lakin ətrafda beş ölkə var və onların bütün maraqları Xəzər dənizində kəsişir.
İndi Xəzər dənizinin hüququ statusunun təyin olunması ilə bağlı bir çox problem var. Xəzərin statusunun təyin olunmaması hansısa qarşıdurmaya, münaqişəyə gətirib çıxarmır. Bu da bütün Xəzəryanı dövlətlərin hərbi dənizçilərinin təmkinli, səbrli, beynəlxalq təcrübədən istifadə edərək bir-birinə qarşı dostcasına münasibətindən irəli gələn məsələdir. Lakin Xəzərin hüquqi statusunun təyin olunması ilə bağlı diplomatik kanallar işləyir. Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən yaradılmış işçı qrupu bu sahədə fəaliyyətini davam etdirir. Ola bilsin ki, 2016-cı ildə Aşqabad Sammitində Xəzərin statusu ilə bağlı yekdil qərəra gəlinsin.
Buna baxmayaraq, hərbi dənizçilər öz dövlətinin maraqlarını qoruyur, Xəzəryanı dövlətlərin dənizçiləri bir-birinin maraqlarını, hüquqlarını pozmadan konkret olaraq təhlükəsizlik baxımından üzərinə düşən bütün məsələləri həll edirlər.

Azərbaycanın hərbi dənizçiləri


- Rəsmi informasiyalardan və mətbuatdan da görünən odur ki, Hərbi Dəniz Qüvvələrimizin iştirakı ilə keçirilən təlimlər daha çox Rusiya ilə reallaşdırılır. Bizim digər Xəzəryanı dövlətlərlə birgə ikitərəfli hərbi təlimlər niyə keçirilmir? Yoxsa, keçirilir, bizim xəbərimiz yoxdur?

- Biz bütün Xəzəryanı dövlətlərlə hər il növbəti il üçün ikitərəfli beynəlxalq qarşılıqlı əməkdaşlıq planına uyğun olaraq, tədbirlər keçiririk. Təkcə Rusiya ilə deyil, Qazaxıstan, İran, Avropa dövlətləri ilə, Türkiyə ilə qarşılıqlı əməkdaşlığa uyğun tədbirlər keçiririk. Bu il "Xəzər Dənizi-2015"də iştirak etmək üçün təklif bir il əvvəl gəlmişdi. Biz bura müşahidəçi qismində qatılamaq fikrində idik. Lakin iş elə gətirdi ki, gəmilərimizi və ekipajı burada sınaqdan keçirmək üçün çalışdıq və bütün səylərimizi əsirgəmədən hazırlaşdıq. Bu gün fəxrlə deyə bilərik ki, dənizçilərimiz beynəlxalq müsabiqədə bizi layiqincə təmsil edib. Bu, böyük qürur hissidir.
Hazırlıq dövründə dənizçilərimizin nəyə qadir olduğunu gördük. Rusiya gəmiləri ilə əlaqə qurmaq, Bakıdan Mahaçkala limanına getmək, yüksək səviyyədə qarşılanma, birgə faəliyyət - hamısı göstərir ki, əməkdaşlığı artırmaq lazımdır. Təhlükəsizlik baxımından yaranan problem istənilən Xəzəryanı ölkəyə təsirini göstərə bilər, həm ekoloji, həm insan itkisi və s. məsələrədə mənfi təsir göstərə bilər. Ona görə də Azərbaycan Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev 2013-cü ilin sentyabrında Həştərxan Sammitində bir daha təkidlə bildirdi ki, Xəzər dənizi sülh, əmin-amanlıq, qarşılıqlı dostluq dənizi olmalıdır. Cənab prezidentin söylədiyi bu fikri digər Xəzəryanı dövlərlərin başçıları da dəstəklədilər. İndi Xəzəryanı ölkələrin Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanları bu aspekdən çıxış edərək, qarşılıqlı məlumat bazasının, qarşılıqlı geoqrafiya, noviqasiya xidmətlərinin olması, Xəzərdə gəmilərin təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələlərin ümumi həllində qarşımıza qoyulan tapşırıqların öhdəsindən gəlməyə çalışırıq.
Xəzər dənizində təkcə Azərbaycanın Hərbi Dəniz Qüvvələri deyil, həmçinin Xəzəryanı dövlətlərin noviqasiya xidmətləri, Dövlət Dəniz Administrasiyası, "Xəzər Dəniz Gəmiçilik" QSC, Daxili İşlər Nazirliyinin dənizdə polis idarəsi, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi var. Biz bu qurumlarla bütün məsələləri həll edirik.
Bir aydan sonra Dövlət Sərhəd Xidmətinin sahil mühafizəsinə Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin sərhədçi gəmilərinin gəlişi gözlənilir. Onlarla birlikdə hərbi təlimlər keçiriləcək. Bu tədbir yüksək səviyyədə keçiriləcək. Bu, digər xarici dövlətin gəmisinin iştirakı ilə ilk beynəlxalq tədbir olacaq. Bundan əvvəlkilər dostluq səfərləri olurdusa, indi ilk dəfə xarici gəmilərin iştirakı ilə belə təlim keçiriləcək. Bu barədə mərbuata geniş məlumnat veriləcək.

- Azərbaycanda Gəmiqayırma Zavodu var. Əslində, bu gəmi inşası ilə yox, gəmi təmiri ilə məşğul olur. Bildiyimə görə, bu ərazidə gəmi inşa edən zavod da var, onun adı deyəsən Baku Shipyarddır. Amma, hələ ilk gəmimiz inşa olunmayıb, amma üzərində iş gedir. Mən çox istərdim, bu tarixi hadisə barədə ilk dəfə bizim efirimizdə danışasınız. Bizim ilk gəmimiz nə vaxt istehsal olunacaq, yəni bu tarix nə vaxta planlaşdırılır?

- Bakı Gəmitəmiri Zavodu sırf Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus olan zavoddur, təmirlə məşğuldur. Mövcud gəmilərimizin texniki vasitələrinə, silahlarına, gəmilərin korpuslarına xidmət göstərməklə məşğul olur. Sadəcə olaraq, sizin dediyiniz kimi, 2013-cü ilin sentyabrında Buta qəsəbəsi yaxınlığında Bakı Gəmi İnşası Zavodu (Baku Shipyard) istismata verildi. Mən dəfələrlə bu zavodda olmuşam, hər dəfə xaricdən gələn nümayəndələr tərəfindən rəy almışam ki, bu zavod bu günün yox, gələcəyin zavodudur. Yəni o qədər yüksək texnologiyalara malik zavoddur ki, dünyada bundan çox azdır. Prezident İlham Əliyev zavodun açılışında demişdi ki, bu zavod Xəzər dənizində Azərbaycan Respublikası üçün həm mülki, həm də gələcəkdə hərbi gəmilərin inşası ilə məşğul olacaq. Biz bu gün kursumuzu həmin istiqamətdə götürmüşük.
Ümumiyyətlə, hərbi gəmilərin tikintisi mülki gəmilərin tikintisindən bəzi aspektlərinə görə fərqlənir. Yəni həm uzun müdət tələb olunur, həm gəmilərin bizim tələblərə uyğun hazırlanması, həm onların üzərində silahların, texniki vasitələrin, mühərriklərin və s. yerləşdirilməsi, həm də bu gün Xəzərdə qarşımıza qoyulmuş tapşırıqlara uyğun olub-olmamsı ilə bağlı ekspertlər qrupumuz tərəfindən işlər aparılır. İndi dünyada gəmilərin inşası ilə məşğul olan zavodlarla aparılan işlərin yekun nəticələri var. Bütün layihələr Nazirlər Kabinetinə təqdim olunub. Bu məsələlərin tələblərimzə tam cavab verməsi barədə rəylər, bu işlərin maliyyələşdirilməsi məsələləri həll olunduqdan sonra gəmilərin inşasına dərhal başlanılacaq. Gəminin inşası uzun müddət tələb edir. Yəni tikinti müddəti təqribən 1,8-2 il çəkir. Biz əsas işləri görmüşük, amma hələ tikintiyə başlanılmayıb.
Onu da deyim ki, bizim Dövlət Sərhət Xidmətinin Sahil Mühafizəsi bu yaxınlarda öz ərazisində ilk patrul gəmilərinin, katerlərinin açılış mərasiminə İlham Əliyev dəvət olunmuşdu. Prezident orada iştirak etdi. Bu, bizim üçün böyük fəxr idi. Yəni, indi Azərbaycan Respyblikasına məxsus hərbi gəmilər Xəzərin qoynunda qarşıya qoyulmuş tapşırıqları layiqincə yerinə yetirir. İnanıram ki, bizim də Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün tikiləcək ilk gəminin açılışı olacaq və simvolik məsələlər həllini tapacaq. Bu, mütləq olmalıdır. Bu, bizim üçün, 1991-ci ildən müstəqillik qazandıqdan sonra ibdiyədək Azərbaycan Respublikası Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün tikiləcək birinci gəmi olacaq. Bu, bizə böyük qürur hissi verəcək. Yəni Xəzər dənizində qarşıya qoyulan bütün tapşırıqları icra etməyə qadir olan hərbi təmayüllü gəmimiz olacaq. Biz bunun üzərində çalışırıq və yaxın gələcəkdə bütün məsələlər həllini tapacaq.


Azərbaycanın hərbi gəmisi