Hizbullah 1980-ci illərdə Livanda İranın dəstəyi ilə qurulan bir şiə silahlı qruplaşmasıdır və bu günə qədər həm Livanda siyasi güc olaraq, həm də İsrailə qarşı hərbi aktor kimi fəaliyyət göstərir. Bu qarşıdurmaların Yaxın Şərq regionuna bir sıra əhəmiyyətli təsirləri var ki, onları həm hərbi, həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan təhlil etmək mümkündür. İsrail və Hizbullah arasında davam edən qarşıdurmalar yalnız iki aktor arasında deyil, həm də geniş regional çərçivədə təhlükəsizlik narahatlıqlarına səbəb olur. Hizbullahın arxasında İranın durması və İranın İsraili Yaxın Şərqdəki əsas rəqibi olaraq görməsi bu gərginliyi daha da artırır. İranın Hizbullah vasitəsilə İsrailə qarşı dolayısı ilə hərbi fəaliyyətlərdə iştirak etməsi, regiondakı başqa dövlətləri də münaqişəyə cəlb edir. İsrail ilə İran arasında artan gərginlik, digər ölkələr, xüsusən Suriya, Səudiyyə Ərəbistanı və Körfəz dövlətlərinin də münasibətlərinə təsir edir. Bu gərginlik yalnız dövlətlərarası münasibətlərə təsir etmir, eyni zamanda dini fərqliliklər və məzhəb zəmnində də genişlənir. Yaxın Şərqdəki sünni-şiə qarşıdurması İran və Hizbullah tərəfindən daha çox şiə təməlli siyasi güc kimi istifadə edilir. Bu da regionda sünni dövlətləri, xüsusən Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi ölkələri narahat edir. Livan, Yaxın Şərqdə çox dini və etnik qrupların yaşadığı bir ölkədir və uzun müddətdir ki, daxili qarşıdurmaların və xarici müdaxilələrin təsiri altında olub. Hizbullahın İsraillə qarşıdurmaları, Livanın daxili sabitliyinə ciddi zərbə vurur. Hizbullah Livanın cənubunda güclü təsirə malikdir və İsrailin həmin ərazilərə hücumları Livanda humanitar böhranlara səbəb ola bilər. Bundan başqa, Hizbullahın ölkə daxilindəki siyasi mövqeyi, Livanın digər dini qrupları ilə münasibətləri də mürəkkəbləşdirir.

 

Livanın onsuz da zəif iqtisadi durumu və siyasi böhranı İsrail-Hizbullah qarşıdurması fonunda daha da pisləşə bilər. Hərbi qarşıdurmalar ölkənin iqtisadiyyatını daha da zəiflədə və regionda yeni qaçqın böhranına yol aça bilər. İsrailin Livanın cənubuna etdiyi hava hücumları və Hizbullahın İsrail ərazilərinə raket zərbələri bu cür böhranların əsas qaynaqlarıdır. İsrail və Hizbullah arasında gərginliklərin artması, daha geniş regional müharibə riskini də artırır. İsrailin hərbi gücü və texnoloji üstünlüyü Hizbullahın güclü döyüş qabiliyyəti ilə qarşılaşsa da, Hizbullahın müttəfiqi olan İran və digər aktorlar, münaqişəni genişləndirmə potensialına malikdir. Əgər İran İsrailə qarşı birbaşa müdaxilə edərsə və ya Suriya kimi digər ölkələr münaqişəyə qoşularsa, bu, daha böyük bir regional müharibəyə çevrilə biləBu münaqişənin genişlənməsi, beynəlxalq aktorları da cəlb edəcəkdir. ABŞ İsrailin ən yaxın müttəfiqi kimi bu qarşıdurmada iştirak edə bilər, bu isə regionda digər güclərin, məsələn Rusiyanın, vəziyyətə müdaxilə etməsinə səbəb ola bilər. Belə bir qarşıdurma, Yaxın Şərqi daha da qeyri-sabit bir bölgəyə çevirə bilər. Yaxın Şərq regionu dünyanın ən vacib enerji resurslarına sahibdir. Xüsusilə neft və qaz yataqları bu regionun qlobal iqtisadiyyata təsir etməsinin əsas səbəblərindən biridir. İsrail və Hizbullah arasında baş verən hərbi qarşıdurmalar, regionun enerji istehsalına və ixracına ciddi təsir göstərə bilər. Əgər qarşıdurmalar genişlənərsə, neftin qiymətlərində artım müşahidə oluna bilər. Bu, qlobal enerji bazarlarına və iqtisadiyyata təsir edəcDigər tərəfdən, turizm və ticarət də ciddi şəkildə zərər görəcəkdir. Livan, xüsusilə Beyrut, turizm mərkəzi olaraq tanınsa da, hərbi qarşıdurmalar turizmin zəifləməsinə səbəb olur. Bununla yanaşı, İsrailin də ticarət və iqtisadiyyatında mənfi nəticələr müşahidə edilə bilər.

İsrail-Hizbullah qarşıdurması yalnız regiondaxili deyil, beynəlxalq güclər arasında da rəqabətin güclənməsinə səbəb olur. ABŞ, İsrailin ən güclü müttəfiqi olaraq, bu qarşıdurmada fəal şəkildə iştirak edir və İsrailin təhlükəsizliyini dəstəkləyir. Bunun əksi olaraq, İran və Rusiya Hizbullahı dəstəkləyir və münaqişənin böyüməsi halında bu güclərin daha geniş müdaxilələri baş verə bilər. Həmçinin, Avropa dövlətləri də münaqişənin regiondakı qaçqın axını, terrorizmin güclənməsi və enerji təchizatı məsələlərinə təsirini diqqətlə izləyir. Avropa dövlətləri münaqişənin qarşısını almaq üçün diplomatik addımlar atmağa çalışsalar da, İsrail və İran arasındakı ziddiyyətlər münaqişənin həlli prosesini çətinləşdiriİsrail və Hizbullah arasındakı qarşıdurmalar, Yaxın Şərq regionunda həm hərbi, həm siyasi, həm də iqtisadi cəhətdən ciddi təsirlər doğurur. Bu qarşıdurmalar, təkcə iki tərəfin deyil, regiondakı digər ölkələrin və beynəlxalq güclərin də maraqlarına və siyasətlərinə toxunur. Gərginliyin artması, daha geniş müharibə riskini artırır, Livan və İsrailin daxili sabitliyini təhlükə altına qoyur və regionun iqtisadi durumuna mənfi təsir edir. Yaxın Şərqdə sabitliyin bərqərar olması və münaqişənin həlli üçün daha geniş diplomatik səylərə ehtiyac vardır, lakin bu səylərin effektiv olması üçün regiondakı bütün aktorların maraqları və ehtiyacları nəzərə alınmalıdır.